İçerikler

TÜRKİYE'DE FRANCHISING SİSTEMİ

1980'den sonra ortaya konulan ekonomik değişim ile birlikte yabancı yatırımcıların Türkiye'yi tercih etmeleri ile yurt dışında yaygın olarak kullanılan kimliklerini ispatlamış sistemler de Türkiye'ye gelmeye başlamıştır. Türkiye'ye franchising çerçevesinde ilk gelen sektörler hazır yiyecek, güzellik malzemesi ve giyim eşyası olmuştur.

Türkiye'de 1985 yılında Amerikan Mc Donald's firması ile francising sistemi ile ilk kez uygulama alanı bulmuştur. Sonraki yıllarda Türkiye'ye gelen Wendy's, Kentucky Fried Chicken ve Pizza Hut, franchising sisteminin fast-food alanındaki ilk temsilcileri olmuşlardır. Türkiye'nin ilk franchise veren firması 1985 yılında sisteme giren TURYAP olmuştur.

Yakın zamanda franchising sistemini oluşturan ve temizlik hizmetlerini bu örgütlenme altında tüketiciye sunmayı hedefleyerek franchise vermeye başlayan Jani-King gibi şirketler ise sektöre farklı bir bakış açısı getirmektedir. Bugün franchising sisteminin içindeki firmaların sayısı 150'ye ulaşırken, işletmelerin sayısı ise 2000 civarına yükselmiştir.

Franchising sistemi, Türkiye'de bulunan ve en önemli sorunları finansman ve pazarlama olan Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler için alternatifi fazla olan bir sistemdir. Sistem Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin pazara yeni rekabetçiler olarak girmelerine olanak sağladığı gibi franchise verenin deneyim ve know-how desteği sayesinde piyasadaki rekabet güçlerini de artırmaktadır.

Bununla beraber franchise alan bir kuruluşun Türk ekonomisine üç yönde büyük katkısı olmaktadır. Bunlar sırasıyla:

- Türk ekonomisinin dünya ekonomisi ile entegrasyonu, - Franchising sistemi ile batı ülkelerinden teknoloji transferinin yanı sıra iş prensiplerinin ve anlayışlarının ülkemize getirilmesi ve uygulanabilirliğinin tecrübe edilmesinin iş dünyasına katkısı, - Türk şirketlerinin dünya franchising birlikleri tarafından kabul edilir niteliklere daha kısa zamanda sahip olabilmesinin sağlanması ve franchise veren firmalar durumuna geçmeleri yolundaki katkılarıdır.

Türkiye'de franchising sisteminin gelişmesini sağlıklı bir şekilde yerleşmesini ve yürütülmesini, sisteme güven duyulmasını sağlamak amacı ile 1991 yılında Ulusal Franchising Derneği (UFRAD) kurulmuştur. UFRAD Türkiye'de franchising sistemi ile faaliyet gösteren ve franchise verme yetkisi olan şirketlerin, iki kişiden fazla olmamak koşulu ile hissedarları, yönetim kurulu başkanları, genel müdürleri veya üst düzey yöneticileri asil üye olarak kabul edilmektedirler. UFRAD üyelerine konu hakkında bilgiler vermek amacı ile seminer, konferans, fuar gibi etkinlikler düzenlenmektedir. Ekonomik ve sosyal konularda araştırmalar yaparak bunların sonuçlarını üyelerine ulaştırmaktadır. UFRAD'ın aylık üye toplantılarında da üyelerin deneyimlerini birbirlerine aktarabilmeleri, sistemin ve üyelerin sorunlara ortak çözümler bulabilmeleri için bir zemin sağlanır.

Franchising Türkiye'de uygulanmakta olan yeni bir sistem olduğundan dolayı Türk hukuk sistemi içerisinde henüz yerini tam olarak almış değildir. Her ne kadar franchising anlaşmalarına ilişkin özel bir düzenlemesi olmamakla birlikte 03.03.1965 tarihinde kabul edilen "Markalar Kanunu" nun özellikle marka ve ticaret unvanının devri ile ilgili kısımları geleneksel franchising anlaşmalarında bağlayıcı olarak kabul edilmektedir.

Durum böyle olmakla birlikte, 16.2.1998 tarih ve 23555 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1998/7 No.lu "Franchise Anlaşmalarına ilişkin Grup Muafiyeti" Tebliği ile Franchising sistemi Türk hukuk sistemi içerisinde yerini almaya başlamıştır. Rekabet Kurulu Başkanlığı'nca düzenlenen söz konusu bu tebliğ ile yalnız iki teşebbüsün taraf olduğu Franchise anlaşmaları, bu tebliğde düzenlenen koşullara uygun olmak kaydı ile 07.12.1994 tarihli ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun'un 4. maddesindeki yasaklamadan aynı Kanunun 5. maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak grup olarak muaf tutulmuştur.

Franchising işleminin uygulanışında eğer franchising taraflarının her ikisi de yurt içinde ise aralarında yaptıkları sözleşmenin taraflarca kabul edilmesi ile uygulamaya girer. Franchise vericisinin yurt dışında olması hâlinde ise yabancı sermayenin dış transferi ile ilgili işlemler uygulanmaktadır. Ancak, franchise vericisinin yabancı bir ülkede bulunması ve Türkiye'de master franchise ile sistemi kurması hâlinde (uluslararası bir franchising ilişkisinde) Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğüne baş vurulmakta ve onay alınmaktadır.

İçerikler

TÜRKİYE'DE FRANCHISING SİSTEMİ

Sizi tüm fırsatlardan haberdar edelim